Voor veel mensen zijn websites niet goed te gebruiken. Mensen met een visuele beperking hebben bijvoorbeeld een schermlezer nodig om websites te laten voorlezen, maar dat werkt niet altijd goed. Daardoor valt een grote groep mensen buiten de boot.
Twee jaar geleden interviewde ik Charissa Kalloe voor NEMO Kennislink. Vanwege een tumor in de hypofyse heeft ze maar 3% zicht. Werken is voor haar niet mogelijk, maar desondanks heeft ze zich met haar bedrijf Charissa Checkt ontpopt tot een deskundige in digitale toegankelijkheid.
Ze vertelde me toen hoe moeilijk het voor haar is om bijvoorbeeld schoenen te bestellen bij de webwinkel van de Bijenkorf, of concertkaartjes. Daar liep ze bijvoorbeeld vast bij de reCAPTCHA. Dat is een dienst waarmee je spam op je website tegenhoudt. Gebruikers moeten dan een soort puzzeltje oplossen, zoals: geef aan op welk plaatje je een auto ziet. “Daar doe ik al gissend wel vijf minuten over”, vertelde Charissa. “De site biedt hier geen auditief alternatief voor.” En vervolgens moest ze op een plattegrond een stoel uitzoeken, iets wat ook alleen maar visueel werd aangeboden.
Bestellen zonder muis
Zou digitale toegankelijkheid ondertussen zijn verbeterd? Sinds vorig jaar is namelijk de European Accessibility Act van kracht, waardoor overheidsorganisaties, maar ook veel commerciële bedrijven, verplicht zijn om hun digitale producten voor iedereen toegankelijk te maken. Die wetgeving is gebaseerd op de Web Content Accessibility Guidelines (WCAG), dat richtlijnen heeft opgesteld. Helaas valt het erg tegen met de digitale toegankelijkheid. Momenteel voldoet slechts 9% van alle overheidswebsites volledig aan de richtlijnen. Klein lichtpuntje: de Aangifte Inkomstenbelasting van de Belastingdienst heeft wel een A-status, wat betekent dat die volledig toegankelijk is.
Voor webwinkels is het resultaat niet veel beter. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) stelde onlangs vast dat meer dan de helft van de Nederlandse webwinkels niet toegankelijk is voor mensen met een beperking. En bureau Level Level trof vorig jaar 17% meer fouten aan op voorpagina’s van de top 300 webwinkels, ten opzichte van een jaar eerder. Veel gemaakte fouten zijn: te weinig kleurcontrast in teksten, links en knoppen zonder naam en afbeeldingen zonder alternatieve tekst.
4,5 miljoen Nederlanders
Als je website niet goed toegankelijk is, mis je een grote groep mensen. In Nederland zijn er 4,5 miljoen mensen met een beperking of een chronische ziekte. Denk aan een visuele beperking, zoals blind, slechtziend of kleurenblind, een auditieve beperking zoals doof of slechthorend, een motorische beperking of laaggeletterdheid. Ook een tijdelijke beperking kan het gebruik van websites moeilijker maken, zoals wanneer je een gebroken arm hebt, in een drukke trein geen geluid kunt horen of wanneer je door de felle zon je scherm niet goed kunt zien.
Toegankelijke websites maken is in mijn ogen dan ook niet een nice to have, iets wat je erbij doet als extraatje. Het zou de standaard moeten zijn. Maar waarom lukt het dan in veel gevallen niet? In een tweede artikel voor NEMO Kennislink vertelde accessibility engineer Jan Jaap de Groot mij dat het helemaal niet moeilijk is om websites en apps toegankelijk te maken, maar dat je het beter wel vanaf het begin moet toepassen. “Hoe eerder je het doet, hoe minder het kost. Nu zie je nog te vaak dat men zich pas aan het eind realiseert dat de website niet toegankelijk is.”
Aan de slag
Ik neem zelf de proef op de som. Als ik mijn website laat voorlezen door een schermlezer (in Windows vind je de Verteller bij Instellingen -> Toegankelijkheid, bij Mac vind je de VoiceOver bij Systeeminstellingen -> Toegankelijkheid), lijkt dat goed te gaan. Alle knoppen en links worden voorgelezen. Ook heb ik alle afbeeldingen omschreven (in WordPress vind je dat bij de Mediabibliotheek, klik op de afbeelding en dan kun je rechts alternatieve tekst (‘alt text’) invullen). Via de kleurcontrastchecker van WebAIM heb ik gecontroleerd of mijn teksten goed te lezen zijn ten opzichte van de achtergrondkleur. Ik heb mijn links onderstreept als er een muis overheen gaat, en ik heb op mijn blog een lichte en donkere modus ingesteld. En natuurlijk probeer ik mijn teksten zo begrijpelijk mogelijk te maken, al is B1-niveau best een uitdaging. Maar ik zie vast nog wat over het hoofd, want volledig aan de richtlijn voldoen is best een taaie klus. Tijd dus om een deskundige zoals Charissa in te schakelen. Wordt vervolgd…