Bespioneren van je websitebezoekers is echt niet nodig

Cookies zijn een online ergernis waar we maar niet van af lijken te komen. Maar heb je ze eigenlijk wel nodig om inzicht in de bezoekers van je website te krijgen? Er zijn andere, privacyvriendelijkere opties.

‘Accepteren’, ‘Weigeren’ en ‘Meer opties’ zijn vaak de keuzes die in een cookiebanner langskomen als je een website bezoekt. Waarbij de accepteren-knop meestal felgekleurd is en de andere knoppen grijs of zwart zijn. En soms zijn die knoppen zelfs verborgen. Ongeveer de helft van de mensen klikt gedachteloos binnen vijf seconden op de accepteren-knop, zo blijkt uit onderzoek. Maar wat accepteer je daarmee?

Dat is niet eenduidig te zeggen, want er zijn verschillende soorten cookies. Wat ze allemaal gemeen hebben is dat het bestandjes zijn die op jouw lokale computer of telefoon worden opgeslagen. Functionele cookies onthouden bijvoorbeeld inloggegevens, de producten uit je winkelmandje en je taalinstellingen. Handige functies waar de bezoeker ook wat aan heeft. Deze cookies verzamelen geen persoonsgegevens, en daarvoor hoef je geen toestemming te vragen aan de websitebezoeker. Beperkt analytische cookies zijn al wat meer schemergebied. Ze verzamelen informatie over het aantal bezoekers, de meest bezochte pagina’s en meest aangeklikte links. Als deze cookies persoonsgegevens verwerken, dan moet dat óf in de privacyverklaring op je website staan, óf in de cookiebanner.

Advertenties

Voor tracking cookies is wel expliciete toestemming nodig. Dit zijn cookies die jouw internetgedrag volgen: waarop je klikt, hoe lang je een website bezoekt en hoe ver je scrolt. Niet alleen op jouw eigen website, maar ook op andere websites. Als een bezoeker dus niks op jouw website koopt, kun je vervolgens zien waar hij of zij dan mogelijk wel iets koopt. Maar het gaat nog verder. Dit soort cookies worden vaak verzameld door partijen zoals Google Analytics. Zij kunnen met deze informatie een profiel van jou opbouwen en een compleet beeld krijgen van jouw voorkeuren. Daarmee kunnen ze je gerichte advertenties laten zien, bijvoorbeeld bij zoekresultaten, in je mailbox of op sociale media. Of, kwalijker nog, bepaalde politieke boodschappen prominent in jouw sociale media-feed plaatsen. Misschien dus nuttig voor jou als website-eigenaar om iets meer te weten over het gedrag van je bezoekers, maar realiseer je wel dat het een grote inbreuk op de privacy van je bezoekers is.

De cookie-wet, die bepaalt dat je toestemming moet vragen voor het plaatsen van tracking cookies, is er al sinds 2018. Toch wordt die nog stelselmatig overtreden: uit onderzoek van de Consumentenbond uit 2025 blijkt dat het op 38% van de websites moeilijker is om cookies te weigeren dan te accepteren. Je moet dan bijvoorbeeld doorklikken om bij een weigeren-knop te komen. Ook worden er soms na de weiger-knop alsnog cookies geplaatst, of er worden andere trucjes toegepast zoals ‘fingerprinting’ of vermomde cookies.

Volgen in de winkelstraat

Waarom is het online eigenlijk zo normaal geworden dat je bij alles wat je doet gevolgd wordt? Stel je voor dat je door een winkelstraat zou lopen en er voortdurend iemand met een klembord in zijn hand met je mee zou lopen, die noteert welke winkels je binnen loopt, hoe lang je er blijft en wat je er koopt. Dat zouden we toch ook niet accepteren? Waarom online dan wel?

Tracking cookies zou je dus eigenlijk als website-eigenaar helemaal niet moeten willen. Maar ik snap wel dat je toch íets van je bezoekers wilt weten. Bijvoorbeeld als je een campagne bent gestart en je wilt meten of dat effect heeft. Als je wilt weten welke van je blogberichten veel gelezen worden, en welke niet. En als je wilt weten via welke bron (‘referrer’) mensen op jouw website terecht komen. Gelukkig zijn er alternatieven. Matomo en Swetrix zijn privacyvriendelijke analysetools die je zelf kunt hosten op je eigen server.

Simple Analytics

Een goede optie voor als je geen zin hebt in eigen hosting is Simple Analytics. Een Nederlands (!) bedrijf dat voor jouw website statistieken verzamelt, en die data in Nederland opslaat, zonder ook maar één cookie te plaatsen. In plaats daarvan plaats je een coderegel op elke webpagina (of, nog makkelijker: je installeert de WordPress-plugin die dat voor je doet). Met Simple Analytics krijg je alsnog: het aantal bekeken pagina’s, referrers, het gebruikte toestel en trends, maar geen persoonlijke tracking van je bezoekers over het hele internet. De vraag is natuurlijk of je dat laatste überhaupt nodig hebt. Het grote voordeel is dat je ook niet zo’n vreselijke cookiebanner hoeft te plaatsen. De privacyvriendelijke zoekmachine DuckDuckGo is een van de gebruikers van Simple Analytics.

Simple Analytics zegt zelf dat juist de combinatie van hun product met Google Analytics het beste is, omdat je daarmee óók de bezoekers kan volgen die op de weigeren-knop hebben geklikt, maar ik stel voor dat we gewoon stoppen met het op de voet volgen van online bezoekers. Niet alles wat je kan meten, moet je ook willen meten.